مطالب برای 20.11.1395 » فرش الکترونیک ذهن برتر آذر

آسیب شناسی قالی

amiri 0 آموزش
عوامل آسيب رسان زنده
مي توان مهمترين عوامل زنده آسيب رسان به قالی دستباف را چنين بر شمرد:

انسان

 انسان مي تواند به طرق مختلف ناخواسته در آسيب رسانی به انواع دست بافته هاموثر باشد و فرش دستباف به جهت كاربرد مستقيم از مهمترين آنها است . كاربرد واستفاده صحيح قالی دستباف از مهمترين نكاتی است كه ميتواند در حفظ و سلامت آن موثر واقع گردد. به عنوان مثال هيچ گاه نبايد با كفش های آلوده به گل و لای برروی قالی قدم گذاشت . ورود و نفوذ گل و لای به داخل الياف و قرار گرفتن آنها درلای پرزها باعث پوسيدگی زود هنگام فرش مي شود. همچنين مفروش نمودن اتاق ها و سالنها با ابعاد متناسب مي تواند در طول عمر فرش موثر واقع گردد. چنانچه اتاقهای كوچك را با فرشهايی بزرگ مفروش نمائيم علاوه بر آن كه كناره های آن درمعرض فشار قفسه ها و اجسام سنگينی كه در كنار ديوار قرار مي گيرند خواهد بود وپوسيدگی زودرس رابه همراه خواهد داشت ، لبه های اضافه فرش نيز برگشته و باعث ايجاد بريدگی و شكستگی كناره های فرش در بلندمدت خواهد شد. به هر تقديركاربرد مناسب و استفاده مطلوب از فرش در سلامت آن تاثير زيادی خواهد داشت .نگه داری و انباري داری و حتی نگه داری موزه ای فرش توسط كارشناسان خبره مي تواند از وارد شدن هر گونه آسيب و لطمه به فرش جلوگيری كند. از طرف ديگرحمل و نقل صحيح و بسته بندی دقيق فرشها در هنگام جابجايی مي تواند باعث سلامت و طول عمر بيشتر فرش گردد.
   
 
انواع قارچها و كپك ها و ساير موجودات ذره بيني:
   ميتوان گفت رطوبت مهمترين و اصلي ترين عامل رشد موجودات ذره بينی به ويژه انواع قارچها و كپك ها است . همانگونه كه مي دانيم فرش دستباف تركيبی است ازسه نوع ليف گياهی و حيوانی    1- پشم 2- ابريشم 3- پنبه
    هر سه ماده مذكور در برابر رطوبت طولانی بسيار حساس و آسيب پذير هستند.رطوبت زياد باعث رشد قارچها و در كاهش بيش از اندازه آن حتی موجب شكنندگي الياف طبيعی مي گردد. بنابراين بايد از نواسانات شديد رطوبت در محل نگهداری يا استفاده قالی دستباف جلوگيری نمود. به تجربه ثابت شده است كه اگر يك قالی درمحيطی با رطوبت زياد نگهداری و استفاده شود، در صورتی كه به محل ديگری بامقدار رطوبت كمتر منتقل شود الياف پروتئين دار آن (پشم و ابريشم ) منقبض شده وفلس های آنها تغيير شكل مي دهد. استمرار اين عمل باعث تخريب تدريجی الياف مذكور مي گردد. در كنار رطوبت ، دمای هوا نيز مي تواند تاثير ثانويه ديگری در رشدانواع قارچها و موجودات ذره بينی بر روی قالی داشته باشد. افزايش دما در كناررطوبت مداوم باعث تسريع پيدايش قارچها و ايجاد لايه های كپك مي گردد و كاهش آن زمان تشكيل قارچ و كپك را به تاخير مي اندازد. بنابراين جهت نگهداری فرش به ويژه در موزه ها توصيه مي گردد با توجه به اين كه اغلب فرشهای موزه ای و قديمي دارای الياف پوسيده تری هستند، در محفظه ها و فضاهای بسته ای قرار گيرند تاحتي الامكان از نفوذ رطوبت و تغييرات دما در امان بمانند. برای اين منظور استفاده ازوسايل كنترل كننده هوا و وجود دستگاههای تهويه دائم ضروری است . يادآوري مي گردد كه اصولاً رشد هر نوع موجود ذره بيني ، قارچ و كپك نياز به عوامل مشخصی دارد. وجود حداقل 75% درصد رطوبت نسبی و دمايی بالاتر از 15 الی 20درجه سانتيگراد محيطی كاملاً مطلوب برای ايجاد عوامل مذكور است لذا حداقل پيشگيری لازم برای جلوگيری از رشد انواع موجودات ذره بينی نگه داشتن ميزان رطوبت هوا به مقدار كمتر از 70% و همچنين جلوگيری از سكون هوا به هر ترتيب مي باشد.
   
 انواع حشرات:
    حشرات از خطرناكترين و آسيب رسان ترين عوامل زنده برای فرش دستباف محسوب مي شوند. رشد حشرات نيز تا حدود زيادی به رطوبت هوا و دمای آن بستگی دارد. به طور كلی رشد و نمو حشرات در آب و هوای گرم و مرطوب بيشتراز ساير شرايط آب و هوايی است . با بررسی انواع آسيب های وارده و در مطالعه انواع قاليهای قديمی و جديد كه مورد تهاجم انواع حشرات قرار گرفته اند مي توان گفت حشراتی كه به فرش دستباف نفوذ مي نمايند عمدتا به تخريب الياف پشم مي پردازند. اين گروه از حشرات را مي توان حشرات كراتين خوار نام گذاری نمود. درمقابل اين گروه از حشرات كراتين خوار دو گروه ديگر وجود دارند كه به نسبت آسيب كمتری مي رسانند 1- حشرات سلولز خوار 2- حشرات همه خوار
    به اين ترتيب ميتوان متوجه شد كه چرا در اغلب قاليهای قديمی پرز بسيارسريعتر از تار و پود آن از بين مي رود. در ميان حشرات مضرر و آسيب رسان به فرش مي توان بيد را خطرناكترين آنها بر شمرد. بيدها حشراتی هستند كه دارای دگرديسي كامل مي باشند. عمده ترين مراحل رشد در دگرديسی كامل به شكل ذيل مي باشد:
    پرنده كامل <--شفيره <--لارو<--تخم 
    مرحله اصلی آسيب رسانی اين حشرات به الياف پروتئينی مرحله لارو آنهامي باشد. به عقيده كارشناسان بيد در مرحله لارو از كراتين موجود در الياف پروتئيني پشم تغذبه مي كند، و باعث از بين رفتن بخش اصلی تشكيل دهنده ليف هاي پروتئينی در پشم مي شوند. گفته مي شود كه لارو بيد در طی چهار نسل قادر به نابودكردن معادل 42 كيلوگرم پشم است . اما هنگامی كه لارو به پروانه كامل تبديل شد وبه اصطلاح بال در آورد، ديگر نمي تواند خسارت خاصی به منسوجات به ويژه فرش وارد سازد. زيرا ديگر قادر به تغذيه از طريق كراتين های الياف نيست . بهترين راه برای از بين بردن بيد نظافت و تميز كردن قاليها است . استفاده از انواع جاروهاي دستی و برقی و همچنين برس های مخصوص باعث بيرون آمدن تخم های بيد از لا به لای پرزهای قالی مي گردد. لازم است قاليها را هر از گاهی (مثلا سه ماه يكبار) جا به جا نمود و تمام سطوح پشت و روی آن را در معرض جريان هوا به ويژه نور آفتاب قرار داد. نور آفتاب از عوامل اصلی در مبارزه با بيد است . از آنجائيكه بيد عموما در انتهای پرز قالی تخم گذاری مي كند بهتر است سالی يك الی دو بار آنها را به پشت خوابانده و ساعاتی در مقابل نور آفتاب قرار داد و در همين زمان به جارو كردن آن نيزپرداخت . معمولا قالي هايی كه آويخته مي شوند و مورد استفاده دائم هستند كمتر مورد تهاجم بيد قرار مي گيرند اما قالي هايی كه بدلايل خاصی لوله شده و يا تامي گردند تا برای مدتی نگه داری شوند (مانند قالي های موزه اي ) بهتر است با مواداستاندارد شده ضد بيد همراه گردند.
   
  سوسك سياه قالی از ديگر حشرات آسيب رسان به قالی دستباف است .
  اين حشره بانام علمی ATTAGENUS PICEUS شناخته مي شود. سوسك سياه قالي پس از نفوذ به داخل پرز قالی شروع به جويدن انتهای پرز نموده و كانالهايی رادرميان پرز آن به وجود مي آورد. سوسك سياه قالی فقط الياف پشم را از بين برده وآسيبی به تار و پود نخی نمي رساند. برای ازبين بردن اين حشره و جلوگيری ازتخم گذاری آن بايد از حشره كشهای ويژه استفاده نمود. موريانه ها نيز كه در داخل خاك زندگی مي كنند مي توانند با حفر تونل به سطح اتاق و محلهايی كه فرش پهن شده است نفوذ كرده و الياف را از بين ببرند. استفاده از موانع فيزيكی مانند مصالح ساختمانی مقاوم (لايه های بتن ، موازييك های پهن و بزرگ و... و همچنين استفاده از مواد ضد موريانه و حتی نظافت كف اتاق ها در هر چند مدت ، مي تواند از آسيب موريانه های خاكی به فرش جلوگيری كند. 


منبع:www.carpetour.com
ادامه مطلب